Onrustige financiële markten door oorlog Midden-Oosten

Onrust in het Midden-Oosten

De onrust in het Midden-Oosten in het eerste kwartaal, had grote invloed op het sentiment op de financiële markten. Op 28 februari begonnen de Verenigde Staten en Israël met luchtaanvallen op Iran. Iran sloeg terug en viel energie-installaties en militaire bases aan in Israël en andere landen in de regio. Door het conflict kwam het vervoer van goederen via de Straat van Hormuz bijna stil te liggen. Hierdoor stegen de energieprijzen sterk. Ze bereikten het hoogste niveau sinds de coronacrisis.

Wereldwijd daalden de aandelenkoersen. De daling was iets minder groot doordat beleggers hoopten dat het conflict snel zou stoppen. In de meeste landen steeg de kapitaalmarktrente door de vrees voor hogere inflatie. Hierdoor daalden de koersen van obligaties.
Door hogere rente(verwachtingen) en risicomijdend gedrag daalden ook de prijzen van edelmetalen. Goud is daar een voorbeeld van. De goudprijs daalde na een recordhoogte, doordat beleggers zich zorgen maakten over inflatie en winst namen.

De financiële gevolgen waren wereldwijd duidelijk merkbaar. Er was meer onzekerheid over inflatie en de verwachting voor economische groei werd naar beneden bijgesteld. Centrale banken besloten daarom om renteverlagingen uit te stellen. Onder deze moeilijke omstandigheden behaalden onze modelportefeuilles in het eerste kwartaal een licht negatief resultaat. Zowel aandelen- als obligatiebeleggingen droegen hieraan bij. Alleen goud leverde een positieve bijdrage aan het rendement.

Wil je weten wat jouw persoonlijke rendement is? Kijk dan in mijn.nn of in de NN App.

Europa en Azië kwetsbaar

Europa en Azië zijn voor een groot deel afhankelijk van geïmporteerde energie. Daardoor zijn hun economieën gevoelig voor hoge energieprijzen. In een aantal Aziatische landen zijn al strenge maatregelen genomen om minder energie te gebruiken. Ook in Europa wordt opgeroepen om energie te besparen. In Europa daalden dit kwartaal zowel de aandelen- als de obligatiekoersen. In Azië bleven de koersen redelijk op peil.

Dilemma voor centrale banken

Door de onrust in het Midden-Oosten zijn de energieprijzen gestegen. Hierdoor nam de inflatie in maart al toe. Ook de verwachtingen voor de inflatie in de komende maanden zijn hoger geworden.

Dit bracht centrale banken in een lastige situatie. Moeten zij de rente nu verhogen, of juist afwachten tot de crisis voorbij is? Normaal gesproken verhogen centrale banken de rente om hoge inflatie tegen te gaan. Tegelijkertijd wilden zij niet dezelfde fout maken als tijdens de coronacrisis, toen de rente te laat werd verhoogd.

Hoge inflatie kan ook de economische groei afremmen. Er werd zelfs gesproken over stagflatie. Dat betekent dat de economie nauwelijks groeit, terwijl de prijzen blijven stijgen. Dit is een zeer moeilijke situatie voor centrale banken. Bij stagflatie kan het gebeuren dat centrale banken, ondanks hoge inflatie, de rente toch snel moeten verlagen om de economie te steunen.

Aandelenbeleggingen

Aandelenbeleggingen zijn in de eerst paar weken van 2026 gestaag opgelopen. Op veel beurzen werden zelfs recordstanden bereikt. De bedrijfsresultaten die werden gepubliceerd, waren over het algemeen goed. Toch kreeg dit nieuws weinig aandacht.

De geopolitieke spanningen namen eind februari toe. Daardoor werden beleggers voorzichtiger en namen ze minder risico. In maart verkochten veel beleggers hun aandelen. Dit gebeurde in bijna alle regio’s.

Over het hele eerste kwartaal daalden de aandelen in Europa en Noord-Amerika. In de Pacific en in veel opkomende landen bleven de koersen op kwartaalbasis overeind.

Obligatiebeleggingen

In de eerste twee maanden van het kwartaal waren de omstandigheden gunstig voor obligaties. De inflatie daalde en ook de kapitaalmarktrente ging omlaag. Beleggers rekenden erop dat centrale banken de rente verder zouden verlagen. De spread bij veel obligatiebeleggingen was relatief laag.

In maart veranderde het beeld door het conflict in het Midden-Oosten. In Europa kwam de inflatie in maart uit op 2,5%. Wereldwijd zorgde de hogere inflatie ervoor dat de verwachting van renteverlagingen verdween. Er werd zelfs gesproken over mogelijke renteverhogingen om de inflatie te bestrijden.

Veel beleggers werden hierdoor voorzichtiger en verkochten hun obligaties. In maart daalden de obligatiekoersen in vrijwel alle markten. Daardoor sloten obligatiebeleggingen het eerste kwartaal lager af.

De koersen van staatsobligaties daalden minder sterk dan die van bedrijfsobligaties, hoogrentende obligaties en obligaties uit opkomende landen. Aan inflatie gekoppelde beleggingen behaalden nog wel een positief rendement.

Verantwoord beleggen

De militaire actie in Iran heeft grote gevolgen voor de wereldwijde energievoorziening. Hierdoor is er meer aandacht gekomen voor onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, zoals olie en gas.

Doordat de prijzen van fossiele brandstoffen zijn gestegen, worden duurzame alternatieven aantrekkelijker. Denk hierbij aan duurzame energiebronnen. De verwachting is dat er weer meer wordt geïnvesteerd in deze duurzame oplossingen. Dit is positief voor het Sustainable Energy Fund waarin wij beleggen.

Wijzigingen in de modelportefeuilles

In maart heeft het Investment Office de modelportefeuilles aangepast. Er zijn enkele fondsen vervangen en de verdeling over regio’s is iets gewijzigd. Deze aanpassingen hadden geen verband met het conflict in het Midden-Oosten.

Met deze wijzigingen sluiten de modelportefeuilles weer goed aan op onze verwachtingen voor de komende periode. Hier kun je de uitleg teruglezen.

Resultaat modelportefeuilles

De resultaten van de modelportefeuille waren in het eerste kwartaal licht negatief. De winsten aan het begin van het jaar gingen verloren door koersdalingen in maart. Deze dalingen waren het gevolg van de spanningen in het Midden-Oosten.

Bij de aandelen daalden vooral de koersen in Europa en de Verenigde Staten. Aandelen uit opkomende landen en de Pacific-regio wisten een deel van de winst uit de eerste twee maanden vast te houden.

Bij obligaties daalden de koersen door de stijging van de kapitaalmarktrente. Obligatiebeleggingen die zijn gekoppeld aan inflatie behaalden nog een kleine winst. Onze belegging in goud droeg positief bij aan het resultaat, ondanks een sterke daling na een eerder bereikte recordstand.

Het rendement van modelportefeuille Neutraal 4 was -1,6% in het eerste kwartaal. Deze portefeuille bestaat standaard uit 50% obligaties en 50% aandelen.

Wat kunnen we de komende periode verwachten

De grootste onzekerheid is of het op 8 april bereikte staakt-het-vuren in het Midden-Oosten overeind blijft. Zeker nadat de onderhandelingen enkele dagen later al mislukt leken te zijn. Met kort daarna weer signalen dat de partijen opnieuw met elkaar in gesprek gaan.

Aan beide kanten zijn energie-installaties en infrastructuur belangrijke militaire doelen. In deze regio wordt veel olie en gas gewonnen. Als de productie en het vervoer langere tijd stil komt te liggen, zorgt dat voor extra onzekerheid. Dat is slecht voor het vertrouwen op de financiële markten.
De blokkade van het containervervoer door de Straat van Hormuz zorgt ook voor tekorten in andere sectoren, zoals kunstmest. Dit draagt bij aan hogere inflatie en hogere verwachtingen voor inflatie.

Er is ook kans op zogenoemde tweede-ronde-effecten. Dat betekent dat hogere inflatie kan leiden tot hogere looneisen. Bedrijven verhogen daarna de consumentenprijzen verder. In dat geval moeten centrale banken de rente mogelijk verhogen. Dit kan de groei van de wereldeconomie remmen.

Veel mensen hopen dat het staakt-het-vuren zal leidt tot een definitief einde van het conflict. Positief en negatief nieuws volgen elkaar snel op. Het is nog onzeker of er binnenkort echte stappen worden gezet om het conflict te stoppen. We verwachten dat de energieprijzen niet snel teruggaan naar het niveau van vóór het conflict. De productiecapaciteit is beschadigd en het transport verstoord. Beleggers zullen daarom geduld moeten hebben voordat deze prijzen weer dalen.

Stagflatierisico als meest extreme risico

Als het conflict langer duurt of verder uit de hand loopt, kan er een negatief scenario ontstaan: stagflatie. Dit betekent dat de inflatie hoog blijft, terwijl de economie nauwelijks groeit of zelfs krimpt.

Bij stagflatie stijgen de prijzen, terwijl consumenten de koopkracht zien teruglopen. Daardoor neemt het vertrouwen af en gaan mensen minder uitgeven. Dat is weer slecht voor bedrijven en kan leiden tot hogere werkloosheid. Centrale banken komen dan in een lastige situatie. Rentetarieven verhogen helpt tegen inflatie, maar remt ook de economie. Op dit moment verwachten we niet dat dit scenario werkelijkheid wordt.

Vasthouden aan een langetermijnvisie

De geschiedenis laat zien dat het erg moeilijk is om geopolitieke spanningen goed te voorspellen. De volatiliteit is hoog en grote stijgingen of dalingen worden soms snel weer ongedaan gemaakt.

Proberen om hierop in te spelen, lukt meestal niet. Daarom vinden wij het belangrijk om vast te houden aan een langetermijnvisie. In deze visie houden we rekening met mogelijke gevolgen van het conflict, zoals structureel hogere energieprijzen, hogere inflatie, het uitblijven van renteverlagingen en een lagere economische groei.

Positionering

In onze huidige verdeling beleggen we iets minder in aandelen en obligaties en beleggen we in goud. We hebben bij aandelen een brede spreiding over de regio’s. Bij obligaties beleggen we onder andere in aan inflatie gekoppelde beleggingen. En in hoogrentende obligaties met een korte looptijd. Deze zijn minder gevoelig voor stijgende rentes. We blijven beleggen in goud omdat dit zorgt voor extra spreiding.

Beleggingen in aandelen

Het is moeilijk te voorspellen of het bestand in het Midden-Oosten structureel is. En of de energieprijzen verder gaan dalen. Het dagelijkse nieuws zorgt voor veel onzekerheid op korte termijn.

Meer inflatie kan leiden tot minder economische groei en lagere aandelenkoersen. De exacte impact is nu nog onzeker. Daarom kijken we verder dan de korte termijn. We verwachten dat er wereldwijd nog steeds economische groei zal zijn, al is deze lager dan eerder gedacht.

Consumenten kunnen minder gaan uitgeven en bedrijven kunnen hun investeringen aanpassen. Toch verwachten we geen diepe crisis. De werkloosheid is op dit moment laag en veel bedrijven staan er financieel goed voor. Overheden zullen waarschijnlijk steunmaatregelen nemen om een crisis te voorkomen. Als het nodig is, kunnen centrale banken later de rente verlagen. Dat is op de lange termijn positief voor aandelen.

Op korte termijn blijven de vooruitzichten voor aandelen onvoorspelbaar. Dit hangt vooral af van de afloop van de onderhandelingen in het Midden-Oosten. Binnen onze modelportefeuilles zorgen we voor een brede spreiding over regio’s en sectoren. Positief is dat investeringen in technologie blijven plaatsvinden, onder andere door kunstmatige intelligentie. Opkomende landen (bedrijven en consumenten) zijn flexibel en daar is meer ruimte voor renteverlagingen. Dit biedt kansen. Voor de middellange en lange termijn zijn we voorzichtig positief over aandelen.

Beleggingen in obligaties

De hogere inflatieverwachtingen zorgden voor een stijging van de kapitaalmarktrentes. Dit is al verwerkt in de obligatiekoersen. Centrale banken zullen naar verwachting minder snel de rente verlagen. Als het conflict weer oplaait, bestaat zelfs de kans op renteverhogingen. Dit geldt vooral voor ontwikkelde landen. In opkomende landen is er meer ruimte om de rente te verlagen.

De spread op bedrijfsobligaties en risicovollere obligaties is nog steeds laag. De premie van verzekeringen op bedrijfsobligaties is wel gestegen. Dat zagen we een jaar geleden ook tijdens de start van de handelsoorlog. We verwachten voorlopig geen sterke stijging van faillissementen waardoor de spread sterk zou stijgen.

Bij hoogrentende obligaties is de kredietkwaliteit de afgelopen jaren verbeterd. Daarmee bieden deze obligaties nog steeds een aantrekkelijke extra rendement als vergoeding voor het hogere risico. De aan inflatie gekoppelde beleggingen beschermen deels tegen stijgende inflatie. Ook obligaties uit opkomende markten blijven interessant door de ruimte voor renteverlagingen.

We vinden het belangrijk om obligaties breed te spreiden over regio’s en soorten beleggingen, zeker in deze onzekere periode.