Maurice Koopman in gesprek met Petrouschka Werther (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)

Verplaatst straks iedereen zich in een elektrisch voertuig? Of blijft de brandstofauto nog wel even de baas? Als het aan Maurice Koopman en Petrouschka Werther ligt, wordt schoon en gezond vervoer de standaard. Wat doet de overheid om de overstap naar schoner vervoer te versnellen? En hoe helpen wij daar als verzekeraar bij? “Ondernemers nemen wat gas terug, maar over de hele lijn gaat het de goede kant op”, vat Maurice het in één zin samen.

‘We willen een positieve boodschap brengen en niet te veel verplichten’

Parkeren is lastig bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Voor Petrouschka Werther geen enkel probleem. De directeur duurzame mobiliteit gaat met de tram. Bovendien zit het ministerie op nog geen 50 meter van Den Haag Centraal. Voor Maurice Koopman was het iets meer gedoe. Al viel dat nog mee. “Ik heb mijn elektrische auto bij gebouwencomplex Babylon gezet. Dat is nog geen 5 minuten lopen.”

Schoon vervoer

Het past bij een ministerie dat zich bezighoudt met bereikbaarheid. Petrouschka werkt er al meer dan 25 jaar. Nu is ze verantwoordelijk voor duurzaam vervoer, en dan in het bijzonder voor het wegverkeer. Denk aan:

• Personenauto’s
• Vrachtauto’s
• Bouwmachines

“Al in 2004 hebben we schoon vervoer op de agenda gezet”, vertelt ze trots. “Nederland was toen voorzitter van de Europese Unie. De klimaatuitstoot van transport was een heel nieuw onderwerp. De eerste hybrideauto was net op de markt. We keken toen naar:

• Hoe we minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen?
• Welk onderzoek moeten we daarvoor doen?
• Welke partijen zijn nodig?”

Elektrisch, tenzij

Nog steeds bestaat een groot deel van haar werk uit het samenbrengen van partijen. En om uitdagingen in het wegverkeer op te lossen. Van aanbieders van laadpalen tot gemeentes, brancheorganisaties en verzekeraars. “Onze staatssecretaris (Annet Bertram, red.) is er verantwoordelijk voor dat in 2050 al het wegverkeer klimaatneutraal is”, legt Petrouschka uit. “Dus hebben we uitgezocht wat de manier is om dat voor elkaar te krijgen.”

Het uitgangspunt van het ministerie is: ‘elektrisch, tenzij.’ “Waar mogelijk willen we alle voertuigen op een accu laten rijden. Mensen weten niet dat een brandstofauto maar een derde van de energie gebruikt om te verplaatsen. De rest is warmteproductie. Elektrische auto's gebruiken minder energie.Dat scheelt ontzettend veel uitstoot. En dat zorgt voor minder klimaatverandering en luchtvervuiling.”

Maar het moet wel betaalbaar blijven. Petrouschka: “De grootste elektrische personenauto's zijn al goedkoper van benzineauto's, als je vergelijkt in aanschaf en gebruikskosten. We verwachten dat stapsgewijs ook de kleinere personenauto's goedkoper worden.” Daarom overlegt haar afdeling met het ministerie van Financiën over passende subsidies en belastingvoordelen voor elektrisch personenvervoer. Die zijn vooral bedoeld als zetje om automobilisten over de streep te trekken. We kijken nu ook of we de verkoop van tweedehands elektrische auto’s kunnen stimuleren.”

Eigen laadpalen

Bij het vrachtvervoer komen heel andere uitdagingen kijken. “Veel distributiecentra hebben nu een eigen tankstation”, legt Petrouschka uit. “Zetten we daar laadpalen neer? En zijn die dan privé of voor iedereen?”

Maurice haakt daarop in. “Als het gaat om dat zwaardere vervoer, krijgen we dan ook hybride als tussenstap? Of slaan bedrijven dat over?” Petrouschka: “Dat laatste inderdaad. Wat je al wel ziet, is dat ze vaker op duurzame diesel rijden. HVO100, bijvoorbeeld. Die is 100% hernieuwbaar.”

Prikkels voor vrachtvervoer

Een belangrijke prikkel voor bedrijven om over te stappen op elektrisch vervoer, zijn de zero-emissiezones. Steeds meer steden voeren zo’n gebied in. Daarnaast gaat per 1 juli 2026 de vrachtwagenheffing in. Petrouschka: “Die betaal je op alle Nederlandse snelwegen, maar met een elektrische vrachtwagen krijg je 80% korting.”

Wat ook verschil maakt: de kosten per kilometer. Die zijn bij elektrische voertuigen vaak lager. Vrachtauto’s rijden lange afstanden. “Dus dat omslagpunt is snel bereikt. We zien dat voor vrachtwagens 10% van de nieuwe verkoop elektrisch is. Voor bestelbusjes is dat al 84%. En dat wordt de komende jaren nog aantrekkelijker. Voor vrachtauto’s kun je vanaf 29 september 2026 weer de Aanschafsubsidie Zero-Emissie Trucks (AanZET) aanvragen.”

Drukte op het elektriciteitsnet

De overheid wil dat in 2030 alle nieuw verkochte personenauto’s uitstootvrij zijn. “Liggen we op schema?”, wil Maurice weten. “Bij bestelauto’s wel. Maar met personenauto’s lopen we iets achter”, antwoordt Petrouschka. “Niet alle kabinetten waren even duidelijk in de wetten en regels. Ook de drukte op het elektriciteitsnet is een groot probleem.” Tijdens piekmomenten is er soms niet genoeg ruimte om stroom af te nemen of terug te leveren.

Maurice knikt. “Dat merken wij vooral bij mkb’ers. Uit het onderzoek, dat we voor het derde jaar op rij hebben gedaan, komt dit duidelijk naar voren. Ondernemers nemen wat gas terug als het gaat om elektrificatie. Dat komt door onder andere door de drukte op het elektriciteitsnet en de maatschappelijke en politieke bewegingen die plaatsvinden.

Buurtbatterijen en energiehubs

Ziet Petrouschka oplossingen voor de drukte op het elektriciteitsnet? “Flexibel laden, bijvoorbeeld. Nu laden veel huishoudens hun auto op als ze net thuis zijn van werk. Precies op het drukste moment. ’s Nachts of midden op de dag laden zorgt voor balans op het net. Aanbieders van laadpalen stellen dat in. Of stel dat het heel druk is in een wijk, dan zetten aanbieders ‘langzaam laden’ aan.”

Dat lijkt op de energiehubs die Nationale-Nederlanden sinds kort verzekert, haakt Maurice aan. Zo’n energiehub is een samenwerking tussen bedrijven op één plek, zoals een bedrijventerrein. Ze spreken af hoe – en wanneer – ze stroom:

• Opwekken
• Gebruiken
• Opslaan

“Een energiehub kan bij ons een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering afsluiten. Ontstaat er schade aan het elektriciteitsnet, zoals kabels of onderdelen? Dan is de energiehub daarvoor verzekerd.”

“Wat goed”, zegt Petrouschka. “Dat wist ik niet.” Wat ook nieuw is bij Nationale-Nederlanden, is Accu Zekerheid. Maurice legt deze autoverzekeringsmodule uit: “Gaat de accu van je tweedehands of oudere elektrische auto ineens kapot? Dan krijg je de kosten van reparatie of vervanging vergoed als de accucapaciteit door een eigen gebrek onder de 70% zakt.”

Zwaarder letsel

De accu van een elektrische auto is duur en zwaar. Dat extra gewicht kan meer risico’s geven in het verkeer. Dat komt niet doordat elektrische auto’s hoger zijn door het batterijpakket. Nederlanders kopen gewoon steeds grotere en zwaardere auto’s, of die nu elektrisch, hybride of op benzine rijden. Maurice legt uit: “Elektrische auto’s trekken sneller op en zijn vaak zwaarder. Daardoor kan een botsing harder aankomen.” Bij een ongeluk met een fietser kan dat zwaardere voertuig zorgen voor ernstiger letsel dan bij een lichtere auto.

Het goede nieuws: nieuwe auto’s hebben meer en betere veiligheidssystemen. Maurice: “Bedrijven zijn ook bezig met coaching van het rijgedrag van hun werknemers. Bijvoorbeeld met een beacon of dongel: apparaatjes die data bijhouden over je rijstijl. Deze inzichten dragen bij aan het verbeteren van de verkeersveiligheid.”

Technische kennis

Het onderwerp veiligheid houdt het ministerie ook bezig, zegt Petrouschka. “Samen met de brandweer zoeken we naar goede manieren om batterijbranden te blussen. Zo krijgen we meer inzicht in de risico’s. Zulke info is ook interessant voor jullie.”

“Precies”, zegt Maurice. “En zo hebben wij weer technisch risico deskundigen in huis, met kennis van elektrificatie, accu’s en thuisbatterijen. Ook onze adviseurs zijn heel belangrijk. Zij bedienen de mkb-klanten door het hele land. De informatie die zij van onze technici horen, delen zij weer met klanten.”

Trots

Waar is Petrouschka trots op, als ze kijkt naar de duurzame inspanningen van Nederland? Daar hoeft ze niet lang over na te denken. “We zijn heel goed in innovaties, bijvoorbeeld voor de laadinfrastructuur. Hoe de laadpalen onderling gegevens uitwisselen. En de standaarden van het laden. Die worden wereldwijd gekopieerd.”

Ook is ze enthousiast over de stappen die ze zette in het openbaar vervoer. “Meer dan de helft van de bussen rijdt nu elektrisch. Vanaf 2030 zijn alle bussen helemaal uitstootvrij zijn. Dat gaat lukken.”

‘Da’s zo gefietst’

En dan een onderwerp dat nog niet ter sprake is gekomen: de fiets. Steeds meer mensen gebruiken de fiets en e-bike voor korte privéreizen én voor woon-werkverkeer. Maurice: “In het onderzoek, dat we samen met Markteffect doen, zien we daar een duidelijke groei.”

Dat verbaast Petrouschka niet. De afgelopen jaren heeft de overheid veel gedaan om de fiets te stimuleren. Van vrijliggende fietswegen en doorfietsroutes tot speciale campagnes om fietsen te stimuleren. Zoals ‘Doortrappen’, een programma voor ouderen om zo lang mogelijk te blijven fietsen. “Voor mensen met een niet-westerse achtergrond hebben we fietslessen. En met kerst vragen we mensen om oude kinderfietsen beschikbaar te stellen voor gezinnen met lagere inkomens.”

En, niet te vergeten: de campagne ‘Da’s zo gefietst’. Die stimuleertmensen om voor korte afstanden vaker de fiets te pakken. Maurice, enthousiast: “Ja, in het onderzoek de meerderheid van de respondenten aan dat deze campagne hen motiveerde om vaker de fiets te pakken.” “Wat leuk!”, zegt Petrouschka. “Het is inderdaad een succesvolle campagne. Binnenkort kopiëren ze dit waarschijnlijk in Vlaanderen. Ook is het mogeljk voorgemeentes om ’m op maat maken, bijvoorbeeld met een bekende stadsgenoot die het fietsen stimuleert.”

Positieve boodschap

Wat de campagne zo succesvol maakt? “Hij is niet betuttelend”, vindt Petrouschka. “We sporen mensen op een leuke manier aan meer te fietsen. Dat is ons beleid: een positieve boodschap brengen en niet te veel verplichten. Want daar zijn Nederlanders geen fan van”, lacht ze. “We kijken continu: wat is de balans tussen verleiden en verplichten?”

Werkgevers vergeten we niet in het beleid van het ministerie. “We willen de werkkostenregelingen makkelijker maken. Zodat werkgevers vaker een fietsplan aanbieden.” Maurice pakt de cijfers erbij. “Meer dan de helft van de werkgevers schijnt dat al te doen. Ook Nationale-Nederlanden.” Maurice moet van Hoorn naar Den Haag. Jammer dat de afstand net te ver is om even op de fiets te doen. Anders had Maurice het wel geweten.

Trendrapport duurzame mobiliteit

Uit ons onderzoek naar duurzame mobiliteit blijkt dat werkgevers belangrijk zijn in de duurzame keuzes van werknemers. Ze laten nog kansen liggen. Wil je meer weten over onze onderzoeksresultaten? Bekijk dan ons hele trendrapport!

Download ons trendrapport