Ga direct naar inhoud

Wat is vermogensbelasting en wat gaat er veranderen?

Vanaf een bepaald vermogen betaal je vermogensbelasting. Door de jaren heen zijn de regels rondom vermogensbelasting veranderd. En ook nu gaat er weer wat veranderen. Want eind 2021 keurde de Hoge Raad de huidige regels af. Benieuwd wat vermogensbelasting is, waarom de huidige regels zijn afgekeurd en wat er gaat gebeuren? Je leest het in dit artikel.

Vermogensbelasting 2022

De Belastingdienst gaat ervan uit dat je verdient aan je vermogen. Bijvoorbeeld omdat je beleggingen geld opleveren. Over dit rendement op je vermogen betaal je belasting. In de volksmond wordt dit vaak de vermogensbelasting genoemd. Officieel klopt deze term niet, want je betaalt geen belasting over je vermogen. Je betaalt belasting over het rendement op je vermogen. De juiste term is daarom vermogensrendementsheffing.

Hoeveel vermogen mag je belastingvrij hebben?

Je geeft je vermogen op in je jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting in box 3. Als peildatum geldt 1 januari van het jaar waarover je aangifte doet. Niet je hele box 3-vermogen wordt belast. Het eerste gedeelte is heffingsvrij vermogen, of zoals dat vaak genoemd wordt: belastingvrij. In 2022 is het heffingsvrije vermogen zonder fiscale partner € 50.650,- en met fiscale partner € 101.300,-. Over de rest van je vermogen betaal je wél belasting. Dat gedeelte van je vermogen heet de grondslag sparen en beleggen.

Je vermogen = je bezittingen – je schulden

Hoe bepaal je het vermogen waar je vermogensrendementsheffing over betaalt? Je vermogen bestaat uit verschillende bezittingen. De belangrijkste zijn:

  • het geld op je spaar- en betaalrekeningen;
  • je beleggingen;
  • een tweede woning of een huis dat je verhuurt.

Je hoeft niet al je bezittingen op te geven als vermogen. Vrijgesteld zijn bijvoorbeeld je eigen woning, de inboedel van je woning, je auto, je pensioen, je lijfrenten en groene beleggingen.

Van je bezittingen mag je je eventuele schulden aftrekken, behalve de hypotheekschuld van je eigen woning. Ook moeten je schulden boven een drempelbedrag uitkomen. In 2022 is dat € 3.200,-. Pas als je schulden hoger zijn dan dat bedrag, mag je ze van je bezittingen aftrekken. Heb je het hele jaar een fiscaal partner? Dan is de schuldendrempel € 6.400,-.

Rekenvoorbeeld:
Je hebt € 80.000,- aan spaargeld en beleggingen. Je hebt een schuld van € 10.000,-. Daarvan is het drempelbedrag € 3.200,-. Dan geef je als vermogen op: € 80.000,- (je bezittingen) min € 6.800,- (je schulden). Dat komt uit op € 73.200,-.

Internetsparen

Wil je ook vermogen opbouwen? Open gratis een internetspaarrekening bij Nationale-Nederlanden.

Lees meer over Internetsparen

Hoe werkt vermogensbelasting?

Op dit moment is niet helemaal duidelijk hoeveel vermogensbelasting je precies gaat betalen. Dat komt omdat de Hoge Raad in december 2021 heeft uitgesproken dat de berekening van de Belastingdienst oneerlijk is. Daarom zijn de huidige regels afgekeurd.

De huidige afgekeurde regels voor vermogensbelasting

Tot nu toe rekent de Belastingdienst voor het bepalen van de hoogte van de vermogensbelasting niet met het werkelijk behaalde rendement op je vermogen. In plaats daarvan gebruiken ze een geschat percentage op basis van de gemiddelde rendementen op spaargeld en beleggingen: het fictieve rendement. Dit percentage is voor iedereen hetzelfde.

De manier waarop het fictief rendement is opgebouwd, verschilt per belastingschijf. De Belastingdienst gaat er nu namelijk vanuit dat je een deel van je vermogen spaart en een deel belegt. En dat mensen die meer vermogen hebben, in verhouding meer beleggen.

De verdeling tussen sparen en beleggen noemen we ook wel de vaste vermogensmix:

  • Voor schijf 1 is de verhouding 67% spaargeld en 33% beleggingen.
  • Voor schijf 2 is dat 21% spaargeld en 79% beleggingen.
  • Voor schijf 3 is dat 100% beleggingen.

Uitspraak van de Hoge Raad

De hoogste rechter oordeelde in december 2021 dat de huidige regeling in strijd is met het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens. De spaarrentes zijn laag en niet iedereen wil geld beleggen omdat dit kosten en risico’s met zich meebrengt. In de praktijk is het dus heel moeilijk om de geschatte rendementen te halen.

De nieuwe vermogensbelasting

Het kabinet en de Belastingdienst werken aan nieuwe wetgeving. Hierin berekenen ze de vermogensbelasting op basis van het werkelijke behaalde rendement. De nieuwe wetgeving kan op zijn vroegst in 2025 ingaan. Dit komt onder andere omdat het tijd kost om de systemen van de Belastingdienst aan te passen.

Vanwege de uitspraak van de Hoge Raad zoeken ze nu naar een tijdelijke oplossing totdat de nieuwe wetgeving er is, dit heet de overbruggingswet. Ook kijken ze hoe en aan wie ze rechtsherstel gaan bieden voor de periode van 2017 tot en met 2022. Dit is de huidige stand van zaken (bron: FFP Kennis & Actualiteit, 3 mei 2022).

Nieuw box 3-stelsel per 2025

Staatssecretaris Van Rij heeft in een brief van 15 april 2022 aan de Tweede Kamer aangegeven dat het nieuwe box 3-stelsel per 2025 de vorm van een vermogensaanwasbelasting krijgt. Hierbij heffen ze jaarlijks belasting over de reguliere inkomsten (zoals rente, dividend, huur en pacht min de kosten) en de waardeontwikkeling van vermogensbestanddelen (zoals koerswinst of koersverlies van aandelen en waardestijging of waardedaling van onroerend goed). De verdere invulling van het nieuwe box 3-stelsel moet nog gebeuren. In het derde kwartaal van 2022 wil de staatssecretaris tot een conceptwetsvoorstel komen.

Overbruggingswet voor 2023 en 2024

Voor 2023 en 2024 komt er een overbruggingswet. Hierbij gaan ze uit van de werkelijke samenstelling van het vermogen, maar niet van het werkelijk rendement. Ze gebruiken een apart forfait voor spaargeld, schulden en overige bezittingen (beleggingen). Voor spaargeld gaan ze uit van een actuele spaarrente. Voor schulden sluiten ze aan bij de hypotheekrente. Voor de overige bezittingen (beleggingen) gaan ze uit van een gewogen meerjarig rendement.

Rechtsherstel voor 2017 tot en met 2022

Het rechtsherstel voor de periode 2017 tot en met 2022 geldt vooralsnog alleen voor belastingplichtigen die massaal bezwaar hebben gemaakt. Het besluit over het rechtsherstel voor niet-bezwaarmakers is nog niet bekend. De staatssecretaris geeft aan dat het kabinet ruim voor het einde van het jaar een besluit neemt over het bieden van rechtsherstel aan de niet-bezwaarmakers.

Goed om te weten

De precieze invulling van de nieuwe wetten en regels is nog niet bekend. Zodra we meer weten, updaten we dit artikel.

Tip: bedenk of je een deel van je vermogen wil schenken. Geef bijvoorbeeld je (klein)kind een financieel duwtje in de rug voor een woning of studie. Let dan wel op deze belastingregels.


Wil je meer weten?