Re-integratie tweede spoor: wat werkgevers moeten weten
Een zieke werknemer kan soms niet terugkeren in de eigen functie. Dan zoeken werkgever en werknemer via het tweede spoor naar passend werk bij een andere organisatie. Op tijd starten, persoonlijke begeleiding en goede samenwerking zijn belangrijk voor een succesvol traject. Drie experts vertellen wat werkgevers kunnen doen om werknemers nieuwe mogelijkheden te laten zien.
René Linschoten en Heidi van Manen werken bij re-integratiebureau De Nieuwe Kracht. Ze begeleiden werknemers die door ziekte op zoek gaan naar passend werk bij een andere werkgever. Dymphy Meeuwissen vult hun inzichten aan vanuit haar praktijkervaring als adviseur verzuim en inzetbaarheid bij zorgorganisatie De Wever.
Veel werkgevers denken bij tweede spoor vooral aan solliciteren naar ander werk. Wat gebeurt er tijdens een tweedespoortraject?
”Veel werkgevers weten niet precies wat er gebeurt tijdens een tweedespoortraject,” vertelt René. “Het is een zoektocht naar wat iemand nog wél kan. De werknemer gaat met begeleiding op zoek naar werk dat past bij zijn of haar mogelijkheden.” Er zijn verschillende partijen betrokken: de bedrijfsarts adviseert wat de werknemer medisch aankan. De werknemer werkt actief mee aan de re-integratie. Het re-integratiebureau vertaalt de mogelijkheden vervolgens naar passende functies en concrete stappen richting ander werk. Daarbij kijkt de begeleider niet alleen naar wat iemand nog kan. “We draaien het liever om: wie ben je, wat vind je leuk en welk werk zou bij je passen? Daarna kijken we of dat mogelijk is,” legt Heidi uit. “Niet iedereen vindt direct een nieuwe baan. Soms begin je met kleinere stappen die passen bij wat iemand op dat moment aankan. Zo werk je stap voor stap toe naar passend werk.”
Tweede spoor in het kort
Wanneer een werknemer langer dan een jaar uitvalt, onderzoeken werkgever en werknemer eerst of terugkeer in het eigen werk mogelijk is. Dat heet re-integratie in het eerste spoor. Is dat niet mogelijk en kan de werknemer niet terugkeren in de eigen functie? Dan onderzoeken werkgever en werknemer of ander passend werk binnen de eigen organisatie mogelijk is.
Als dat ook niet lukt, komt het tweede spoor in beeld: passend werk bij een andere werkgever.
Een tweedespoortraject start meestal na het eerste ziektejaar. De werkgever schakelt dan vaak een re-integratiebureau in om de werknemer te begeleiden naar ander passend werk. Samen onderzoeken zij:
- wat de werknemer kan en aankan;
- welke functies bij andere werkgevers passen bij de werknemer;
- welke scholing of begeleiding mogelijk nodig is.
Het eerste en tweede spoor kunnen tegelijkertijd lopen. Tijdens het tweede spoor blijft de werknemer in dienst bij de oorspronkelijke werkgever. Aan het einde van het traject kan een werknemer passend werk hebben gevonden bij een andere werkgever. Lukt dat niet? Dan laat het tweedespoortraject zien welke stappen werkgever en werknemer hebben gezet.
"Tweede spoor gaat niet over wat iemand niet meer kan, maar over wat er nog wél mogelijk is."
Wanneer start je een tweedespoortraject en hoe begeleid je de werknemer?
Een tweedespoortraject heeft de meeste kans op succes als het op tijd begint. Dat betekent niet dat een werknemer direct moet solliciteren. De stappen moeten passen bij wat iemand op dat moment aankan. Heidi vertelt: “We zien vaak dat mentale klachten een rol spelen. Werknemers hebben ruimte nodig om te herstellen, maar ook richting om weer stappen te zetten. Coaching helpt daarbij: wat wil ik, wat kan ik, en hoe kom ik daar?”.
"Geef mensen ruimte om te herstellen, maar ook richting om weer stappen te zetten."
Hoe werkt tweede spoor voor klanten met een verzuimverzekering van Nationale-Nederlanden?
- De arbodienstverlener begeleidt werkgevers en werknemers tijdens het re-integratietraject.
- Als terugkeer in het eigen werk niet mogelijk blijkt, kan de arbodienst adviseren om een tweedespoortraject te starten.
- De arbodienst schakelt daarbij een gespecialiseerde partner in, zoals De Nieuwe Kracht.
- Afhankelijk van de dekking van de verzuimverzekering vergoedt de verzekeraar alle kosten.
Welke verplichtingen heeft een werkgever volgens de Wet verbetering Poortwachter?
De werkgever is verantwoordelijk voor het re-integratieproces. Ook als een arbodienst of re-integratiebureau ondersteuning biedt. Dat betekent dat de werkgever:
- op tijd hulp inschakelt;
- afspraken vastlegt;
- de voortgang volgt;
- bijstuurt als dat nodig is.
Ook moet de werkgever aan UWV kunnen laten zien welke stappen zijn gezet.
Bij een WIA-aanvraag beoordeelt UWV of de werkgever en werknemer genoeg hebben gedaan aan de re-integratie. Daarom is het belangrijk om afspraken, adviezen en het verloop van het traject goed vast te leggen.
Welke misverstanden over tweede spoor zijn er?
Volgens Heidi bestaan er nog veel misverstanden over het tweede spoor. “Sommige werkgevers zien het als een verplichting die niets oplevert. Maar dat klopt niet. Een goed uitgevoerd traject levert waardevolle informatie op over wat de werknemer nog kan. Dat helpt ook bij inzetbaarheid in de toekomst.” René voegt toe: “Een succesvol tweede spoor kan leiden tot minder WIA-instroom en lagere kosten. Het is dus goed voor de werknemer én voor de organisatie.”
Een tweedespoortraject is ook waardevol als een werknemer niet direct werkt vindt. “Soms is de stap naar vrijwilligerswerk al heel groot,” vertelt Heidi. “Iemand komt dan weer in beweging. Dat opent vaak de deur naar een volgende stap.”
“Een succesvolle match begint met goed kijken naar de persoon, niet alleen naar de functie.”
Wat maakt een tweedespoortraject succesvol?
Dat veel werkgevers personeel zoeken, betekent niet dat een passende plek snel gevonden is. “We zoeken niet alleen tussen de vacatures die online staan,” vertelt René. “Juist via netwerken en persoonlijke contacten ontstaan vaak kansen. Je moet onderzoeken waar iemand echt past. Dat vraagt tijd en persoonlijk contact.” Dymphy voegt toe: “Wij kijken goed naar wie we voor ons hebben. Past iemand bij een bepaalde werkplek of organisatie? Dan zetten we daar op in. Zo komt iemand terecht op een passende plek voor langere tijd.”
Ook de keuze voor een re-integratiebureau vraagt om een aanpak op maat. “Kijk goed naar de werknemer die je voor je hebt en welke vorm van begeleiding daarbij past,” adviseert Dymphy. “Sommige werknemers hebben veel aan individuele begeleiding. Voor andere werkt juist een groepstraject goed.” Goede samenwerking is daarbij onmisbaar. Werkgever, werknemer en re-integratiebureau houden regelmatig contact over de voortgang en sturen bij als het traject vastloopt. “Niet alleen bellen als het misgaat, maar ook successen delen,” benadrukt René. “Dat houdt iedereen gemotiveerd.”
Meer weten over re-integratie en verzuim voorkomen?
Een tweedespoortraject vraagt om goede begeleiding en samenwerking. Nationale-Nederlanden ondersteunt adviseurs, werkgevers en werknemers. Dat doen we met inkomensverzekeringen en diensten die helpen om verzuim te verkorten en voorkomen. Ook delen we kennis en tips om verzuim praktisch aan te pakken.
