Ga direct naar inhoud

Een levenstestament opstellen: waarom zou je dat doen?

Dit artikel gaat over slim omgaan met geld binnen Financiën

De kans is groot dat je het (nog) niet hebt: een levenstestament. Hierin staat wie tijdens jouw leven beslissingen voor jou mag nemen als je dat zelf niet meer kunt. Bijvoorbeeld omdat je dement bent of een ongeluk hebt gehad. Je denkt daar nu misschien liever niet over na. Toch kan het verstandig zijn dat juist wel te doen. Zo voorkom je dat een ander verkeerde beslissingen neemt over jouw geld en gezondheid.

Een levenstestament is een document waarin staat wie tijdens je leven financiële en medische beslissingen voor jou mag nemen als je dat zelf niet meer kunt. Oftewel: als je wilsonbekwaam bent. Je bent dan niet meer in staat je eigen wensen kenbaar te maken. Of beslissingen te nemen en de gevolgen daarvan te overzien. Je kunt wilsonbekwaam worden door een ziekte als dementie. Of door de gevolgen van een verkeersongeluk.

Een levenstestament is dus iets anders dan een gewoon testament. Daarin staat wat er moet gebeuren met je nalatenschap – het geheel van je bezettingen en schulden – ná je overlijden.

Je financiële en medische wensen op een rij

In een levenstestament leg je zaken vast die tijdens je leven gelden. Wie kan er bij jouw geld? Wie mag jouw vermogen beleggen? Namens jou schenkingen doen? Wie mag jouw huis verkopen? Je medisch dossier inzien? En wat zijn je wensen rondom reanimatie of levensbeëindiging? Je kunt je levenstestament zo uitgebreid maken als je zelf wilt.

Een levenstestament is nog belangrijker nu we allemaal ouder worden.

Een levenstestament wordt ook wel een volmacht genoemd. Als volmachtgever geef jij aan wie in jouw plaats beslissingen mag nemen. Deze persoon (of personen) kies je zelf. Je kunt je partner of kind aanwijzen als gevolmachtigde, maar ook een goede vriend of buurvrouw met wie je close bent.

Waarom een levenstestament belangrijk is

Volgens Reinier Geerling is het verstandig op tijd een levenstestament vast te leggen. Reinier is financieel planner bij Nationale-Nederlanden en geeft daarnaast lezingen over levenstestamenten voor het bedrijf Erfrechtplanning.

“We worden in Nederland steeds ouder. De kans dat je wilsonbekwaam wordt, is dus reëel.”

Volgens Stichting Alzheimer Nederland krijgt één op de drie vrouwen en één op de zeven mannen dementie. Maar ook een andere ziekte, beroerte of hersenbloeding kan ervoor zorgen dat je wilsonbekwaam wordt. Reinier: “Dat kan uiteindelijk iedereen overkomen. Een levenstestament is dus voor iedereen die de regie over zijn eigen leven wil houden.”

Financieel advies

In een levenstestament leg je onder andere vast wie financiële beslissingen voor jou neemt als je dat zelf niet meer kunt. Hiervoor ga je naar een notaris. Voor advies over je financiële planning, zoals pensioenopbouw, kun je terecht bij een financieel adviseur van Nationale-Nederlanden. Een oriëntatiegesprek is gratis.

Meer over financieel advies

Misverstand: ‘Mijn partner regelt het wel’

Reinier komt veel mensen tegen die denken dat een wilsbekwame persoon, zoals je kind of partner, automatisch bevoegd is beslissingen voor jou te nemen als je dit zelf niet meer kunt. “Maar daar kun je niet zomaar vanuit gaan”, zegt hij. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met de zorgplicht waar instellingen zoals banken zich aan moeten houden. Die plicht is onderdeel van de Wet financieel toezicht. Reinier: “Dat betekent in de praktijk dat een partner niet altijd zomaar bij je geld kan. Zelfs niet als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd.”

Je partner of kind kan niet automatisch bij je geld.

Zo moet een partner voor bedragen boven de € 1.500,- bij een kantonrechter verantwoorden waarom hij of zij dat geld nodig heeft. “Dus ook als je een wasmachine van bijvoorbeeld € 2.000,- wilt kopen”, geeft Reinier als voorbeeld. Zo’n verzoek verloopt vaak via een bewindvoerder. Die wordt voor je gekozen als je dit niet vooraf in een levenstestament hebt vastgelegd. “Vervolgens beslist de rechter of de partner toegang krijgt tot het geld of niet. Daar gaan weken overheen, inclusief een hoop gedoe met bonnetjes. En dat voor een simpele beslissing, die je anders gewoon zelf had gemaakt.”

Zelf bepalen wie beslissingen voor jou neemt

Het kan zijn dat je partner wordt aangewezen als bewindvoerder als je dit niet hebt vastgelegd in een levenstestament. “Maar dan moet die partner alsnog jaarlijks bij de kantonrechter verantwoording afleggen over alle uitgaven”, benadrukt Reinier. “Met een levenstestament kun je je partner dat besparen. Bovendien kies je dan zelf wie jouw zaken behartigt.”

Een ander veelvoorkomend voorbeeld is dat stellen hun huis verkopen omdat één van de twee wilsonbekwaam is geworden en naar een verpleeghuis gaat. Voor de verkoop moeten beide personen hun handtekening zetten. “Maar een wilsonbekwaam persoon mag dat niet meer doen”, weet Reinier. “In zo’n geval moet een rechter toestemming geven voor de verkoop.”

Volgens de financieel adviseur is het gebruikelijk dat een rechter dan bij drie makelaars een taxatierapport opvraagt. “Dat kan veel tijd en geld in beslag nemen. Bovendien kan je huis voor een heel ander bedrag worden verkocht dan je zelf had gewild. Dat voorkom je door je partner in je levenstestament aan te wijzen als gevolmachtigde.”

Je schenking goed terecht laten komen

Een ander probleem waarmee je te maken kunt krijgen als je geen levenstestament hebt, is dat een schenking niet goed terecht komt. Reinier: “Ik ontmoet veel ouderen die een deel van hun opgebouwde vermogen aan hun kinderen willen schenken. Je vermogen, dus ook je huis, telt tegenwoordig mee bij de berekening van je eigen bijdrage voor zorg. Door een deel van het vermogen aan je kinderen te schenken, wordt die bijdrage lager.”

Daarom raadt Reinier aan om in een levenstestament vast te leggen of je een schenking wilt doen en onder welke voorwaarden. “Als je dit niet hebt vastgelegd en vervolgens wilsonbekwaam wordt, gaat een rechter na of je al eerder in je leven een schenking hebt gedaan. Heb je dat niet gedaan, dan gaat de schenking niet door.”

Een levenstestament kan gedoe en verdriet besparen.

Het komt ook voor dat mensen niet weten dat ze een levenstestament bij de notaris moeten vastleggen. Je kunt zelf iets op papier zetten, maar dan loop je het risico dat instellingen dit niet erkennen. De meeste instellingen vragen om een notariële akte van het levenstestament. De notaris voert ook een uitgebreid gesprek om te controleren of je wilsbekwaam bent op het moment dat je tekent. Zo kan hier geen discussie over ontstaan. Bovendien is de notaris op de hoogte van veranderingen in financiële en medische wetgeving, die invloed kunnen hebben op je testament.

Regel je levenstestament vandaag nog

Een levenstestament kan dus een hoop leed besparen, weet Reinier. “Het doet mensen verdriet wanneer ze niet de beslissingen kunnen nemen zoals hun partner of naaste dat had gewild.” Omdat iedereen vroeg of laat wilsonbekwaam kan worden, is Reiniers advies helder. “Als je het nu snapt, regel je levenstestament dan meteen. Voordat je het straks niet meer begrijpt en het te laat is.”

In een levenstestament leg je onder andere vast wie financiële beslissingen voor jou neemt als je dat zelf niet meer kunt. Hiervoor ga je naar een notaris. Wil je advies over je financiële planning, zoals je pensioen? Dan kun je terecht bij een financieel adviseur van Nationale-Nederlanden. Een oriëntatiegesprek is gratis.


Wil je meer weten?

Slim omgaan met geld

Slim omgaan met geld, wie wil dat nou niet? Wij verstrekken je daarom informatie waarmee je voor jezelf kunt bepalen hoe je nog slimmer om kunt gaan met geld.

Meer over slim omgaan met geld