Keuze 1: erfenis zuiver aanvaarden
Bij zuiver aanvaarden krijg je niet alleen bezittingen, zoals geld, een huis of spullen. Je krijgt ook de schulden als die er zijn. Ook als die schulden hoger zijn dan de waarde van alle bezittingen. Is de schuld hoger dan de waarde van de bezittingen? Dan noemen we dit ook wel een negatieve nalatenschap. Je betaalt dan met je eigen geld de schulden.
Keuze 2: erfenis beneficiair aanvaarden
Aanvaard je een erfenis beneficiair? Dan ben je niet aansprakelijk als er schulden blijken te zijn. Je betaalt wel eerst alle schulden vanuit de erfenis. Daarna verdelen de erfgenamen wat er overblijft.
Keuze 3: erfenis verwerpen
Wil je een erfenis helemaal niet hebben? Dan kun je de erfenis verwerpen. Je weigert dan de erfenis. Je krijgt dan niets uit de nalatenschap en bent ook niet verantwoordelijk voor schulden.
Erfenis aanvaarden of weigeren: zo regel je het
Je weet nu welke keuzemogelijkheden je hebt voor de erfenis. We zetten de stappen voor erfenis aanvaarden of weigeren voor je op een rij.
Stap 1. Doe niets met de erfenis tot je hebt besloten
Het is belangrijk dat je niets doet met de spullen en bezittingen van de overledene. Wacht daarmee tot je weet wat je met de erfenis wilt doen. Je kunt namelijk per ongeluk een erfenis zuiver aanvaarden. Dat gebeurt als je de spullen van de overledene al je eigendom maakt. Bijvoorbeeld als je waardevolle spullen mee naar huis neemt of geld van een rekening opneemt. Maar ook als je openstaande rekeningen van de overledene betaalt. De wet gaat er dan vanuit dat je de erfenis zuiver aanvaardt. Je bent dan volgens de wet verplicht om alle schulden te betalen.
Je mag de begrafenis of crematie wel uit de erfenis betalen. Daarmee aanvaard je de erfenis niet automatisch zuiver.
Stap 2. Onderzoek de erfenis
Voor een goede keuze wil je weten wat de erfenis inhoudt. Duik in de administratie van de overledene en maak een overzicht van alle bezittingen. Denk daarbij aan geld op betaalrekeningen, spaarrekeningen, een eigen woning, waardevolle spullen, een overlijdensrisicoverzekering en beleggingen.
Onderzoek ook de schulden. Sommige schulden zijn duidelijk, zoals een hypotheek of een lening. Maar er zijn ook minder duidelijke schulden. Denk aan AOW die iemand nog ontvangt na overlijden, een persoonsgebonden budget of een vordering op het kindsdeel. Je bent als erfgenaam verplicht om te voorkomen dat je verborgen schulden aanvaardt.
Heb je een duidelijk overzicht van de bezittingen en schulden? Dan neem je een goed doordacht besluit over wat je met de erfenis wilt doen.
Stap 3. Keuze doorgeven
Heb je een keuze gemaakt? Hieronder staat per keuze wat je dan moet regelen.
Zuiver aanvaarden
Wil je de erfenis zuiver aanvaarden? Dan geef je dit door aan de griffie van de rechtbank. Dat doe je met het formulier Verklaring Nalatenschap. Stuur dit formulier naar de rechtbank die hoort bij de woonplaats waar de overledene woonde. Je stuurt ook een kopie van de overlijdensakte en een kopie van je eigen legitimatiebewijs mee met het formulier.
Je moet 18 jaar of ouder zijn om een erfenis zuiver te aanvaarden.
Beneficiair aanvaarden
Kies je voor beneficiair aanvaarden? Dan moet je de erfenis regelen zoals dat in de wet staat. Dat heet vereffenen.
Je hebt dan onder andere een boedelbeschrijving nodig. Dat is een overzicht van alle schulden en bezittingen. Vervolgens gebruik je het geld van de overledene om alle schulden af te betalen.
Vervolgens gebruik je het geld van de overledene om alle schulden af te betalen. Is er niet genoeg geld? Dan moet je zaken uit de erfenis verkopen om de schulden te betalen. Bijvoorbeeld waardevolle spullen zoals sieraden, de auto of kunst, maar denk ook aan het huis. Wat overblijft nadat je de schulden hebt betaald, mag je houden.
Je geeft de beneficiaire aanvaarding ook door met het formulier Verklaring Nalatenschap. Stuur dit formulier naar de rechtbank die hoort bij de woonplaats waar de overledene woonde. Je stuurt ook een kopie van de overlijdensakte en een kopie van je eigen legitimatiebewijs mee met het formulier.
Erfenis weigeren (vewerpen)
Besluit je een erfenis te weigeren? Bijvoorbeeld omdat de schulden hoger zijn dan de bezittingen. Of omdat je ruzie had met de overledene? Dan moet je dat aan de rechtbank doorgeven. Je doet dat met het formulier Verklaring Nalatenschap.
Stuur dit formulier naar de rechtbank die hoort bij de woonplaats waar de overledene woonde. Je stuurt ook een kopie van de overlijdensakte en een kopie van je eigen legitimatiebewijs mee met het formulier.
Let op als je kinderen hebt en je ervoor kiest om de erfenis te weigeren. Dan kan het zijn dat je kinderen erfgenaam worden. Wil je dit niet? Dan moeten je kinderen de erfenis ook weigeren. Zijn je kinderen minderjarig? Dan heb je toestemming nodig van de kantonrechter. Die beoordeelt of weigering van de erfenis in het belang is van het kind of de kinderen. Dat is bijvoorbeeld het geval als een erfenis negatief is.
Je stuurt daarvoor een verzoek tot machtiging verwerping naar de rechtbank.
Onverwachte schulden bij erfenis
Soms gebeurt het dat er na zuivere aanvaarding van een erfenis toch schulden zijn die je niet wist. Kun je die niet meer uit de erfenis betalen? Dan moet je die schuld van je eigen geld afbetalen. Toch hoeft dat niet. Soms kun je de kantonrechter alsnog vragen of je de erfenis beneficiair mag aanvaarden. Je moet dit binnen 3 maanden doen nadat je hebt ontdekt dat er nog een schuld was.
Hoeveel tijd heb je om te kiezen of je de erfenis aanvaardt of weigert?
Er is geen wettelijke tijd waarin je móet kiezen. Je hoeft niet binnen een bepaalde periode te zeggen of je de erfenis aanneemt of afwijst. Toch is het slim om de erfenis snel te regelen. Schuldeisers mogen je als erfgenaam de eerste drie maanden niet vragen de schulden te betalen. Heb je meer tijd nodig? Dan kun je dat aanvragen bij de rechtbank.
Zijn er meer erfgenamen? Dan heeft hun keuze gevolgen voor je. Daarbij zijn er drie mogelijkheden.
- Kiest een andere erfgenaam of erfgenamen voor erfenis beneficiair aanvaarden? Dan heb je nog 3 maanden om zelf een keuze te maken. Maak je geen keuze? Dan geldt automatisch dat je de erfenis ook beneficiair aanvaardt.
- De andere erfgenaam of erfgenamen kiezen voor zuiver aanvaarden. De rechter kan jou dan dwingen om je keuze binnen een bepaalde tijd te maken. Maak je geen keuze? Dan aanvaard je automatisch zuiver.
- De andere erfgenaam of erfgenamen weigeren de erfenis of reageren niet. De erfenis wordt dan tijdelijk apart gehouden. Eventuele schuldeisers kunnen de rechter vragen om de erfgenamen te dwingen een keuze te maken.
Kosten erfenis aanvaarden of weigeren
Voor het beneficiair aanvaarden of verwerpen van een erfenis moet je een verklaring afleggen bij de rechtbank. Je krijgt dan een akte nalatenschap. Daarvoor betaal je griffierecht (kosten). Een akte nalatenschap kost ongeveer € 165,- (2026).
Heb je vragen over dit onderwerp? Neem dan contact op met je belastingadviseur of notaris.