Ga direct naar inhoud

Wat verandert er als je kind 18 jaar oud wordt?

Je kind wordt 18 jaar. Een belangrijk moment. Vanaf deze leeftijd is je kind voor de wet volwassen én financieel zelfstandig. Wat betekent dat in de praktijk? En wat moet je kind allemaal regelen? Dat vertelt Karin Radstaak, communicatieadviseur bij het Nibud.

Jongen van 18 jaar rijdt auto. Waar moet je nog meer rekening mee houden als je kind 18 jaar wordt?

Financieel zelfstandig

Kinderen zijn vanaf 18 jaar financieel zelfstandig. “Zonder jouw toestemming kan je kind nu financiële beslissingen nemen”, legt Karin uit. “Je kind kan bijvoorbeeld zelfstandig contracten en abonnementen afsluiten. Of een lening aangaan voor een dure aankoop. En krijgt je kind een boete? Dan is hij of zij daar zelf verantwoordelijk voor.”

Financieel onafhankelijk

Vanaf 21 jaar zijn kinderen pas financieel onafhankelijk. Tot die tijd blijf je als ouder onderhoudsplichtig. Dat betekent dat je verplicht bent je kind financieel te ondersteunen in de kosten van levensonderhoud en studie. Denk aan kleding, voeding, scholing, medische hulp en een dak boven het hoofd.

“Maak op tijd afspraken over de manier waarop jullie dit invullen”, adviseert Karin. “Spreek bijvoorbeeld af of je meebetaalt aan de studie. En zo ja, hoeveel.”

Wat moeten kinderen allemaal regelen als ze 18 worden?

Naast het maken van afspraken, moet je ook een hoop regelen als je kind 18 wordt. Denk aan:

DigiD aanvragen (als je kind die nog niet heeft)

Met een DigiD kan je kind zaken met de overheid regelen. Denk aan studiefinanciering aanvragen of een aanvullende beurs. Of een verplichte zorgverzekering afsluiten. Ook kan je kind met een DigiD de keuze voor orgaandonatie doorgeven. Je kind kan online zelf een DigiD aanvragen.

Eigen zorgverzekering afsluiten

Kinderen van 18 jaar en ouder vallen niet meer automatisch onder de zorgverzekering van hun ouders. Dat kan vaak wel, maar is financieel niet altijd de beste optie. Want je kind gebruikt waarschijnlijk minder zorg dan jij. Daardoor kan je kind goedkoper uit zijn met een eigen zorgverzekering.

Zelf zorgtoeslag aanvragen

Ook zorgtoeslag kan je kind vanaf 18 jaar zelf aanvragen. Of je kind zorgtoeslag krijgt, hangt af van de hoogte van zijn of haar inkomen. Zorgtoeslag vraag je aan via de Belastingdienst.

Verzekeringen regelen

“Check naast de zorgverzekering ook de andere verzekeringen”, tipt Karin. “Zoals een reisverzekering of inboedelverzekering voor als je kind op kamers gaat.” Een aansprakelijkheidsverzekering mag dan weer via jou lopen, vaak totdat je kind 27 is of zolang ze voor een studie buitenshuis wonen.

Tegemoetkoming scholieren aanvragen (als dat nodig is)

Zit je kind nog op de middelbare school op 18-jarige leeftijd? Dan kan hij of zij een tegemoetkoming scholieren aanvragen. Die vervangt de kinderbijslag die jij als ouder elk kwartaal kreeg. De tegemoetkoming vraagt je kind aan bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Kinderalimentatie aanpassen

Ben je gescheiden? Dan kreeg je misschien kinderalimentatie om je kind te onderhouden. Zodra kinderen 18 jaar zijn, hebben ze zelf recht op dat bedrag. Dat betekent dat jullie als gescheiden ouders het bedrag moeten overmaken naar de rekening van je kind.

De kinderalimentatie stopt uiterlijk als je kind 21 wordt. Eerder kan ook, als je kind al financieel zelfstandig is. En een baan heeft met minimaal het minimumjeugdloon.


Alle geldzaken geregeld?

Wat er verder verandert als je kind 18 jaar wordt, lees je in de checklist 18 jaar worden van de Rijksoverheid. Check met het geldplan van het Nibud of jullie financieel alles geregeld hebben.

5 tips om je kinderen om te leren gaan met geld

Hoe zorg je dat je kind later financieel op eigen benen kan staan? Wat moet je zeker doen? En wat kun je beter laten?

Deze tips helpen je op weg

Hoe bereid je kinderen voor op het moment dat ze 18 worden?

Leer je kind omgaan met een eigen bankrekening

Een eigen bankrekening heeft je kind misschien al. Als je kind 18 wordt, zet de bank de jongerenrekening meestal om in een ‘gewone’ betaalrekening of studentenrekening.

“Om eventuele schulden te voorkomen, is het belangrijk dat je je kind op tijd leert omgaan met geld”, zegt Karin. “Bijvoorbeeld door je kind zakgeld en kleedgeld te geven of een eigen rekening voor ze te openen.” Dat kan volgens haar al vanaf een jaar of 10.

“Wil je kind graag iets hebben? Kijk dan maandelijks samen naar de afschriften. Hoeveel staat er op de bankrekening? En hoe lang duurt het nog voordat je kind het spaardoel heeft bereikt?’’

Zet de studiekosten op een rij

Een andere belangrijke verandering als kinderen 18 worden? Ze gaan misschien studeren. Dan is het verstandig alvast studiefinanciering aan te vragen, als dat nodig is. En een eventuele aanvullende beurs.

Er komen een hoop kosten bij studeren kijken. Denk aan collegegeld, studieboeken of vervoer. Gaat je kind op kamers? Dan moet je kind ook huur, energiekosten en boodschappen betalen.

Gemiddeld kost op jezelf wonen zo’n € 1.200,- per maand. Maak daarom alvast een plan voor de studiekosten. Hoe gaat je kind die betalen? Je kind kan bijvoorbeeld een bijbaan nemen. Karin: “Zo leren ze te sparen voor de toekomst. Ook krijgen ze ervaring met andere financiële zaken, zoals belasting terugvragen en arbeidscontracten invullen.”

Maak kostgeld bespreekbaar

Niet iedere student gaat meteen op kamers. Steeds meer jongeren blijven lang thuis wonen, volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dan is het een idee kostgeld van je kind te vragen. Dat is een vergoeding voor huur, boodschappen en andere huishoudelijke zaken.

“Door kostgeld te vragen, laat je je kind inzien wat alles kost”, zegt Karin. “Niet alleen huur, maar ook gas, water, licht en internet kosten geld. Het kan lastig zijn dit bespreekbaar te maken.” Een tip van Karin: “Wees vooral transparant. Leg uit waarom je kostgeld vraagt en waarvoor precies.”

Een standaardbedrag voor kostgeld is er volgens Karin niet. “Je kunt kijken naar het geld dat je kind heeft en het geld dat je als ouder(s) hebt. En dan met percentages werken. Je kunt ook rekening houden met het aantal dagen dat je kind thuis is.”

Het beste moment om het gesprek over kostgeld te beginnen? “Meteen nadat de keuze is gemaakt: Blijft je kind thuis wonen of niet?”, antwoordt Karin beslist. “Stel het niet uit.”

Je kind financieel opvoeden: hoe doe je dat?

De 12-jarige David koopt het liefst frikandellen, blikjes frisdrank en snoep van zijn zakgeld. Maar spaardoelen heeft hij ook. We spreken hem met zijn moeder Annelies.

Zo voedt Annelies haar kind financieel op

Luister naar je kind

Wat je ook beter niet moet doen, volgens Karin? “Zwicht niet voor je kind om ruzie te voorkomen. Nee is nee. Maar luister wel goed. Klaagt je kind dat ouders van vrienden meer studiekosten betalen? Wuif dat argument dan niet zomaar weg. Neem aandacht voor je kind en wees eerlijk. Kinderen hebben het snel door als je liegt. Zeg het dus ook als het je simpelweg niet lukt om bij te dragen aan studiekosten of huur.”

Straf fouten niet af

Duurt het nog wel even voordat je kind zijn of haar 18e verjaardag viert? Dan heeft Karin nog een belangrijke boodschap: “Fouten maken mag. Van impulsieve aankopen die kinderen beter niet had kunnen doen, leren ze juist. Dan hebben ze dat voor hun 18e al eens meegemaakt.”

Pot je kind al het geld op? Dat is ook niet per se goed. “Je kind moet wel weten hoe het is om geld uit te geven. Dat moet in de toekomst ook.” En laat je kind vrij om keuzes te maken die niet altijd de jouwe zijn. “Ook daar leert hij of zij van.”

Sparen en beleggen voor je kind

Met deze tips kun je je kind zelfstandig leren omgaan met geld. Zo gaat hij of zij goed voorbereid de studiefase in. Daarnaast kun je zelf sparen voor de toekomst van je kind. Open bijvoorbeeld een spaarrekening bij Nationale-Nederlanden. Heb je het geld pas over vier jaar of meer nodig? Dan is beleggen voor je kind ook een optie. Let op: beleggen brengt kosten en risico’s met zich mee.


Wil je meer weten?