Ga direct naar: inhoud

Hoe herken je een overbelaste mantelzorger?

Wist je dat er 1,8 miljoen Nederlanders mantelzorger zijn? Zij verlenen lang of intensief zorg aan een dierbare (acht uur of meer per week, of langer dan drie maanden).

Voor veel mantelzorgers is de zorg en ondersteuning voor een dierbare vanzelfsprekend. Daarom identificeren zij zichzelf vaak niet als zodanig. Dit betekent niet dat ze geen mantelzorger zijn én geen risico lopen op overbelasting. Lees hieronder hoe je een overbelaste mantelzorger in je omgeving kunt herkennen en helpen.


Wie is een mantelzorger?

Mantelzorgers zijn verschillende personen in verschillende situaties. Een mantelzorger kan een zoon zijn die zorgt voor zijn vader die een hersenbloeding heeft gehad. Maar een mantelzorger kan ook een moeder zijn die haar gehandicapte kind verzorgt. Zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen.


Wist je dat bijna 40% van de mantelzorgers van mensen met dementie symptomen van depressie vertoont?

Welke risicogroepen zijn er?

Geen mantelzorger is hetzelfde, hierdoor is het niet altijd eenvoudig om een (overbelaste) mantelzorger te herkennen. Uit onderzoek (en uit de praktijk) blijkt dat de volgende groepen mantelzorgers een verhoogd risico op overbelasting lopen:

  • mantelzorgers die alleen de zorg regelen
  • 75+ers die zorgen voor hun partner
  • ouders en partners van personen met psychiatrische aandoeningen
  • werkende mantelzorgers die zorgen voor een partner of kind met een chronische ziekte of handicap
  • mantelzorgers van mensen met dementie
  • mantelzorgers met een migratie achtergrond
  • jonge mantelzorgers.

Wat zijn de signalen van overbelasting?

Mantelzorg bieden heeft vaak een flinke impact op het leven van de mantelzorger, zowel emotioneel als praktisch. Lang niet altijd geven mantelzorgers toe dat de zorg voor een dierbare te zwaar wordt. Soms zien ze niet dat ze overbelast raken óf ze vinden het lastig om toe te geven. Door op de volgende signalen te letten kun je overbelasting in je omgeving signaleren:

Fysiek Hyperventilatie, pijn in nek schouder of rug, duizeligheid, vermoeidheid, eetproblemen, hoofd of buikpijn, en andere toenemende lichamelijke klachten
Psychisch Schuldgevoelens, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, lusteloosheid, slaapproblemen, piekeren, snel geëmotioneerd, gevoelens van schaamte
Ander gedrag Stil en teruggetrokken, toenemend gebruik van verdovende middelen of alcohol, chaotisch gedrag, verwaarloosde indruk/uiterlijk, vaker te laat of afwezig, geen tijd of energie om af te spreken

Wat kun je doen als je de signalen van overbelasting herkent?

Wat kun je doen als je bovenstaande signalen van overbelasting bij iemand herkent? Ga het gesprek aan, maar realiseer je dat het een gevoelig onderwerp is. Zorg er daarom voor dat je dit op een laagdrempelige manier doet. Je kunt om te beginnen vragen stellen, zoals:

  • Hoe gaat het met je (met de nadruk op je)?
  • Hoe ervaar je de zorg voor (naam van dierbare)?
  • Wie helpt je bij de zorg voor (naam van dierbare)?
  • Hoe zorg je ervoor dat je zelf voldoende ontspant?
  • Wie geeft je waardering voor je rol als mantelzorger?

Door het stellen van dit soort open vragen geef je de ruimte aan de ander om zijn verhaal te doen. Zo kun je zijn verhaal aanhoren en emotionele steun bieden. Uit jullie gesprek kan onder andere komen dat de mantelzorger de balans tussen zorgen voor de ander en zorgen voor zichzelf is kwijtgeraakt en daarom behoefte heeft aan tijdelijke of structurele ondersteuning.

Wat kun je doen als je signalen van overbelasting bij iemand herkent? Het gesprek aangaan.

Deze video bekijken?

U heeft ervoor gekozen om ons geen toestemming te geven om de persoonsgegevens die wij verkrijgen en afleiden uit uw gebruik van onze website door middel van cookies en vergelijkbare technieken te mogen gebruiken om: Te adverteren op social media platforms.
Om die reden kunt u deze video niet bekijken. Klik op ‘Toestemming geven’ om de video alsnog te bekijken of lees meer.

Toestemming geven

Respijtzorg: mantelzorgondersteuning

Het is alleen mogelijk goed voor een ander te zorgen als je ook goed voor jezelf zorgt. Tijd voor ontspanning is hierbij belangrijk.
Alle mantelzorgers in Nederland kunnen daarom een beroep doen op respijtzorg. Dan nemen professionele krachten of vrijwilligers (een deel van) de zorgtaken tijdelijk of structureel over. De gemeente kan helpen bij het regelen van deze vorm van mantelzorgondersteuning.


Je kunt pas goed voor iemand anders zorgen als je goed voor jezelf zorgt. Dat geldt zeker voor mantelzorgers.

Daarom biedt Nationale-Nederlanden vervangende mantelzorg die tot twee weken lang alle zorgtaken liefdevol overneemt. Zo heb je als mantelzorger even tijd voor jezelf. Deze dekking zit in al onze aanvullende verzekeringen.


Tips: meer ondersteuning bij mantelzorg

Wist je dat je als mantelzorger ondersteuning kunt krijgen van je gemeente, werkgever en andere instanties?

Hulp als Mantelzorger?

Weten waar jij gebruik van kunt maken als mantelzorger?

Bekijk onze Mantelzorg vergoeding

Vervangende Mantelzorg

Hulp voor jezelf bij hulp voor een ander. Er is vaak meer mogelijk dan je denkt

Lees meer over Vervangende Mantelzorg